Sremski Karlovci

Koncentrat kulturne i istorijske baštine
 Važnost Sremskih Karlovaca u našoj istoriji je izuzetna. Od 1713. tu je bilo sedište srpske Mitropolije. Prvog novembra 1792. počela je s radom Karlovačka gimnazija, prva obrazovna ustanova kod Srba. Tri godine kasnije osnovana je i bogoslovija, druga u pravoslavnom svetu, odmah posle Kijevske duhovne akademije. U vreme evropske revolucije 1848, na Majskoj skupštini proglašeno je Vojvodstvo srpsko, odnosno Vojvodina, a mitropolija je uzdignuta na nivo patrijaršije. Prvo sokolsko društvo među Srbima osnovano je 1904. baš u Karlovcima.

 Sremski Karlovci su udaljeni 11 kilometara od Novog Sada, a 57 od Beograda. Smešteni su uz stari drum koji povezuje dva velika grada. U zaleđu je Fruška gora i istoimeni nacionalni park, a preko druma široki Dunav. Centralnim trgom dominiraju velelepne građevine, nastale tokom 18, 19. i 20. veka. Najreprezentativnija zgrada je Patrijširski dvor, sagrađena 1895. po uzoru na gradske palate iz tog doba. Građevina sadrži elemente renesanse i baroka, a dekoraciju kapele, izradu ikonostasa, vitraža i oslikavanje uradio je Uroš Predić.

Saborna crkva Svetog Nikole završena je 1762. Njen ikonostas je najznačajniji primer baroknog slikarstva u Vojvodini, a delo je Teodora Kračuna i Jakova Orfelina. U okolnim ulicama nalazi se nekoliko restorana, kafeterija i taverni. Na putu za Stražilovo je i izvanredni park po kome su nekad šetali mitropoliti i poznati i učeni ljudi. Stražilovo je priča za sebe. Prvi susret sa uvalom među obroncima Fruške gore bukvalno ostavlja bez daha. Na uzvišenju je grob pesnika Branka Radičevića.

Posebnu pažnju zavređuje i Kapela mira na brdašcu iznad Sremskih Karlovaca. U ovom mestu 1699. potpisan je čuveni Kalrovački mir kojim je zaustavljen prodor Turaka ka centralnoj i zapadnoj Evropi. Pregovori su vođeni u, posebno za tu priliku, napravljenoj građevini. Da bi  sve strane bile ravnopravne, zdanje je imalo četvora vrata, po jedna za Turke, Austrijance, Poljake i Venecijance. Pregovarači su se okupili oko okruglog stola i to je prvi primer u istoriji da se u međunarodnim odnosima koristio takav raspored učesnika.

Kada su pregovori zaključeni, zdanje je pretvoreno u bogomlju. Monasi iz katoličkog samostana u Petrovaradinu 1710. na obližnjem uzvišenju sagradili su kapelu posvećenu Gospi od mira, ali su je zapalili temišvarski Turci prilikom povlačenja. Po odluci bečkog Ratnog saveta iz 1808. na istom mestu sazidana je nova kapela, koja je opstala do danas. U njenoj porti sahranjen je holandski posrednik koji je umro za vreme pregovora. Osim Holandije, posredovala je i Engleska.

U karlovačkom kraju uzgajaju lozu još od antičkog doba. Rimski car Marko Aurelije Prob dozvolio je zasade vinograda u trećem veku. Vinogradarstvo je očuvano do danas, a vino iz karlovačkih podruma točeno je po evropskim dvorovima. Pili su ga i putnici Titanika. Najpoznatija vina iz ovog kraja su karlovački rizling, bernet, neoplanta, župljanka, vranac, rajnski i italijanski rizling. Svake godine u Sremskim Karlovcima organizuju i Grožđebal - svčanost u čast vina.

www.sremski-karlovci.org.rs